Πανδημία: Ψυχολογικές επιπτώσεις και διαταραχές

Γράφει ο Δημήτρης Οικονόμου
Είναι γεγονός ότι σε μία πανδημία, η αβεβαιότητα και οι διαρκείς αντιφατικές πληροφορίες, μπορεί να προκαλέσουν ακραίες σπασμωδικές αντιδράσεις, απειλή της κοινωνικής συνοχής και επιβάρυνση το ψυχικά ευάλωτων συνανθρώπων μας.
Σε μια ακραία ψυχοπιεστική κατάσταση όπως είναι η πανδημία, ο κάθε άνθρωπος αντιλαμβάνεται με διαφορετικό τρόπο το ρίσκο και τον παράγοντα κινδύνου, η πιο πρόσφατη εμπειρία με το ιό του Έμπολα το 2014-2015 μας το δείχνει αυτό, αφού άλλοι έτρεξαν αμέσως να εμβολιαστούν, άλλοι δεν πήγαν καν να κάνουν το εμβόλιο ενώ άλλοι δεν τήρησαν ούτε τους βασικούς κανόνες υγιεινής.
Έχουν γίνει αρκετές μελέτες που δείχνουν, ότι όταν μια επιδημία αρχίζει και γίνεται πανδημία τότε το άγχος αυξάνεται και είναι απολύτως λογικό αυτό, αφού μεγαλώνει και δυνητικά ο κίνδυνος της νόσου. Επίσης σε μια πανδημία μπορεί να διαρραγεί η κοινωνική συνοχή και σε πολλούς ανθρώπους να υπάρχουν διαφορετικές αντιδράσεις, ανάλογα με το ψυχικό υπόβαθρο του καθενός και της καθεμιάς.
Συνήθεις αντιδράσεις σε μια πανδημία είναι το άγχος για το στίγμα σε περίπτωση που υπάρξει νόσος, κλείσιμο στον εαυτό μας, συναισθήματα πανικού, ξενοφοβία ή στάση άμυνας -δηλαδή αποφεύγουμε να μιλάμε γι’ αυτό-.
Στο σημείο αυτό να πούμε ότι χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε να μην μεταδοθεί η φοβία της νόσου στα παιδιά, δηλαδή τα παιδιά να αρχίσουν να φοβούνται βλέποντας τις αντιδράσεις των γονιών και να μην θέλουν να πάνε ή να παρακολουθήσουν τις δραστηριότητες τους. Σε πιο ακραίες περιπτώσεις μπορεί να υπάρξει και παρανοϊκή διαταραχή μπαίνοντας κάποιος σε ακραίες θεωρίες συνομωσίας, πλήρης απομόνωση στον εαυτό του, ευερεθιστότητα κτλ.
Να τονιστεί στο σημείο αυτό και ο ρόλος των μέσων μαζικής ενημέρωσης και επικοινωνίας, όπου πολλές φορές στην προσπάθεια τους να δημιουργήσουν την είδηση και να προσελκύσουν το αναγνωστικό κοινό υπερβάλλουν στους τίτλους συμμετέχοντας έτσι στην αύξηση του φόβου και της αγωνίας.
Ένα μεγάλο πρόβλημα που καλούνται να διαχειριστούν οι ειδικοί της Ψυχικής υγείας σε μια πανδημία είναι η αβεβαιότητα. Τα άτομα που είναι πιο ευάλωτα ψυχολογικά δυσκολεύονται να χειριστούν την αβεβαιότητα νιώθουν έντονο άγχος και καταλήγουν ότι μπορεί να μην είναι σε θέση καν να βοηθήσουν τον εαυτό τους, έτσι οι κρίσεις πανικού γίνονται πιο συχνές και το έντονο άγχος μπορεί να αυξηθεί.
Σε καταστάσεις έντονης αβεβαιότητας, οι άνθρωποι αγχώνονται χάνουν την εμπιστοσύνη τους και αυτό έχει ως συνέπεια ο καθένας να κοιτάει μόνο τον εαυτό του. Δεν τον νοιάζει αν με τη συμπεριφορά του, θα βλάψει τον άλλον . Έτσι μπορεί ένας μολυσμένος να κυκλοφορεί ελεύθερα και άλλοι λιγότερο επικίνδυνοι να κλειστούν στον εαυτό τους.
Σε επόμενο άρθρο θα αναφερθούμε στις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η καραντίνα σε μια πανδημία στην ψυχολογία των ανθρώπων

Ο κ. Δημήτρης Οικονόμου είναι Ιατρός Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής
www.psychiatros-neasmyrni.gr
www.oikonomoudimitris.gr

Αρέσει σε %d bloggers: